Profilaktyka 40 Plus — co się zmieniło i jakie bezpłatne badania na NFZ masz teraz po 40-tce

Program „Profilaktyka 40 PLUS” zakończył się 30 kwietnia 2025 roku. Zastąpił go program „Moje Zdrowie”, dostępny od 20. roku życia. Po 40-tce nadal masz bezpłatne badania na NFZ — bilans w ramach „Moje Zdrowie”, profilaktykę chorób serca CHUK, a także badania onkologiczne: mammografię i badanie w kierunku raka szyjki macicy.

Profilaktyka 40 PLUS — co się stało z programem

Jeśli szukasz programu „Profilaktyka 40 PLUS”, zacznij od najważniejszej informacji: program zakończył się 30 kwietnia 2025 roku. E-skierowania wystawione do końca kwietnia można było zrealizować jeszcze przez kilka tygodni, ale nowych badań w tej formule już się nie wykonuje. Strona programu na pacjent.gov.pl ma status archiwalny. To częste źródło nieporozumień, bo nazwa „40 plus” wciąż krąży w internecie, a część poradników opisuje go tak, jakby działał.

Dla porządku przypomnijmy, co oferował. Profilaktyka 40+ obejmowała pakiet badań, które realizowało się po wypełnieniu ankiety i otrzymaniu e-skierowania: pakiet wspólny z pomiarami podstawowymi, szerszy zestaw badań krwi dla kobiet oraz analogiczny pakiet dla mężczyzn rozszerzony o PSA. Dobra wiadomość jest taka, że jego rolę przejął nowy, szerszy program — i to o nim warto myśleć dziś, planując badania po czterdziestce.

„Moje Zdrowie” — następca programu 40+

Od 1 maja 2025 roku działa program „Moje Zdrowie”, który zastąpił Profilaktykę 40 PLUS i dawny bilans dorosłego. Jest szerszy, bo obejmuje osoby ubezpieczone już od 20. roku życia, a nie dopiero od czterdziestki. Zmieniła się też logika: zamiast jednorazowego pakietu badań masz cykliczny przegląd zdrowia powiązany z wizytą podsumowującą u lekarza.

Częstotliwość zależy od wieku. Osoby między 20. a 49. rokiem życia mogą skorzystać z badań bilansowych raz na 5 lat, a osoby od 50. roku życia raz na 3 lata. Jeśli korzystałeś wcześniej z Profilaktyki 40 PLUS, do „Moje Zdrowie” możesz przystąpić po roku od ostatnich badań. Program prowadzi Twój lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, więc nie musisz szukać osobnej placówki.

Jakie badania robisz teraz w bilansie „Moje Zdrowie”

Bilans w ramach „Moje Zdrowie” zaczyna się od ankiety o stylu życia i czynnikach ryzyka, a na jej podstawie lekarz zleca badania. Pakiet podstawowy obejmuje morfologię, glukozę, kreatyninę z wyliczeniem eGFR, lipidogram, TSH oraz badanie ogólne moczu. To zestaw, który pozwala wychwycić najczęstsze problemy: zaburzenia gospodarki cukrowej, tłuszczowej, pracy nerek i tarczycy.

Część badań dochodzi w wariancie rozszerzonym, zależnie od wieku i odpowiedzi w ankiecie — na przykład próby wątrobowe, badanie anty-HCV czy PSA u mężczyzn po 50. roku życia. Po badaniach umawiasz wizytę podsumowującą, na której lekarz omawia wyniki i ustala indywidualny plan zdrowotny. To różnica wobec dawnego 40+, gdzie pacjent często zostawał sam z wynikami.

CHUK — bezpłatna profilaktyka chorób serca

Program profilaktyki chorób układu krążenia, w skrócie CHUK, to drugie ważne badanie dla osób po czterdziestce. Skierowany jest do osób między 35. a 65. rokiem życia, które nie mają jeszcze rozpoznanej choroby serca czy naczyń. Skorzystasz z niego raz na 5 lat, bez skierowania, u swojego lekarza POZ.

W ramach CHUK lekarz albo pielęgniarka zbiera wywiad o czynnikach ryzyka, mierzy ciśnienie i zleca badania krwi: lipidogram oraz glukozę. Na tej podstawie ocenia ryzyko sercowo-naczyniowe i doradza, co zmienić, zanim pojawi się choroba. To badanie warto zrobić zwłaszcza wtedy, gdy w rodzinie zdarzały się zawały lub udary w młodym wieku. Pamiętaj, że z CHUK i bilansu „Moje Zdrowie” nie korzysta się równolegle w tym samym 12-miesięcznym okresie.

Badania onkologiczne: pierś i szyjka macicy

Po 40-tce w pełni dostępne są też przesiewowe badania onkologiczne dla kobiet. Program profilaktyki raka piersi obejmuje kobiety między 45. a 74. rokiem życia i polega na mammografii wykonywanej co 2 lata, bez skierowania. Na badanie zapiszesz się przez centralną e-rejestrację, a wykonasz je w poradni lub w mammobusie.

Drugim filarem jest profilaktyka raka szyjki macicy dla kobiet w wieku 25–64 lat. Od 2025 roku podstawą tego przesiewu jest test HPV HR wykonywany co 5 lat, a klasyczna cytologia pełni rolę badania uzupełniającego przy dodatnim wyniku. Na badanie również nie potrzeba skierowania. Jak wygląda samo badanie i jak się do niego przygotować, opisujemy w osobnym tekście o tym, czym jest cytologia i jak się do niej przygotować.

Jak skorzystać i gdzie sprawdzić szczegóły

Najprostsza droga do bilansu „Moje Zdrowie” prowadzi przez ankietę, którą wypełnisz w Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP albo bezpośrednio w przychodni POZ. Lekarz na jej podstawie zleca badania, a wyniki i skierowania znajdziesz potem w koncie. Jak je uruchomić, tłumaczymy w przewodniku o tym, jak założyć Internetowe Konto Pacjenta.

Większość badań profilaktycznych realizuje się w podstawowej opiece zdrowotnej, dlatego warto mieć aktywną deklarację u lekarza POZ. GUS w statystyce ochrony zdrowia pokazuje, że dostępność lekarzy w przeliczeniu na 10 tysięcy mieszkańców jest w Polsce zróżnicowana regionalnie — w danych za 2024 rok wskaźnik wynosił średnio 37,7 lekarza na 10 tysięcy ludności, ale różnił się między województwami. W praktyce oznacza to, że w jednym regionie na termin poczekasz krócej niż w innym, więc po badania profilaktyczne lepiej zgłosić się bez zwlekania. Aktualne zasady każdego programu znajdziesz na pacjent.gov.pl.

Stan na czerwiec 2026. Programy profilaktyczne i ich warunki bywają zmieniane — aktualne zasady potwierdzisz na pacjent.gov.pl.